Loading...
 

ROME stad

2 Antiek Rome


…page…

Eerste kennismaking

Waar?

Waar
© Google maps – Bewerking: Dirk Vanderhallen

Rome lag / ligt in het midden van het huidige Italië, aan de Tiber en de Aniene.



Meer over Rome

Map Of Ancient Rome

De stad Rome is gebouwd op zeven heuvels aan de rivier de Tiber. Volgens een legende werd de stad in 753 voor Christus gesticht door Romulus en Remus. Maar volgens archeologen was de plaats al veel vroeger bewoond. Andere verhalen hebben het over de Trojaan Aeneas die de stad zou gesticht hebben.

Doorheen ruim 2700 jaar ontwikkelde Rome zich tot één van de belangrijkste steden van de westerse cultuur.
Rome was de hoofdstad van het Romeinse Koninkrijk, de Romeinse Republiek en het Romeinse Keizerrijk. Sinds 1871 is Rome de hoofdstad van Italië.
Midden in de stad Rome bevindt zich de dwergstaat ‘Vaticaanstad’, waar de paus zetelt.



Paulus en Rome

Na de zware reis vanuit Palestina werd Paulus te Rome verwelkomd door medechristenen. Hij woonde er twee jaar onder huisarrest, waarbij hij vrij was om bezoek te ontvangen en zijn boodschap te verkondigen. Met die mededeling eindigt het boek Handelingen. Hoe het verder ging met Paulus wordt niet gezegd.
Paulus zou in Rome berecht geweest zijn door keizer Nero en er met een zwaard onthoofd zijn. Maar geen enkel onafhankelijk document kan dit bevestigen.

Rome is de plaats van waaruit Paulus zijn brieven schreef naar de christenen van Efeze, Kolosse, Fillipi, aan Filemon en de tweede brief aan Timoteüs.





Wetenswaardigheden

Herinneringen aan Paulus

C. Leterme Paulus Buiten De Muren 2
Foto © Chantal Leterme (2018)

Beeld van Paulus - voorhof van Sint-Paulus buiten de muren




Via Appia

C.LetermeVia Appia
Foto © Chantal Leterme (2018)

De Via Appia was een belangrijke weg die Rome verbond met Brundisium (= Brindisi in het zuiden van het huidige Italië).
Censor Appius Claudius Caecus, een belangrijk magistraat van Rome, liet die weg in 312 voor Christus aanleggen om een snelle verplaatsing van het Romeinse leger (manschappen en materiaal) mogelijk te maken. Daarom ook werd zo’n weg ‘heirbaan’ genoemd (heir = leger).
Een heirbaan werd aangelegd op een vlak aarden oppervlak waarop cement en kleine stenen werden gelegd. Daarboven kwam een grindlaag waarop grote basaltstenen werden geplaatst. Het wegdek was lichtjes gewelfd zodat het regenwater kon wegstromen. Op de weg, die 4,15meter breed was, konden twee voertuigen uit die tijd elkaar kruisen. Sporen van rijtuigen zijn nog steeds op de stenen te zien.

C.LetermeViaAppia2
Foto © Chantal Leterme (2018)

Deze heirbaan werd niet alleen gebruikt door het leger, maar ook door handelaars en reizigers.
Paulus kwam via de Via Appia in Rome aan.


Er zijn veel catacomben en grafmonumenten te vinden langs de via Appia. Dit komt omdat het al vanaf de vijfde eeuw voor Christus om hygiënische redenen verboden was om overledenen te begraven binnen de stadsmuren .

Puteoli Map 01
Foto © Chantal Leterme (2018)


Vanaf de 5e eeuw, na de val van het West-Romeinse Rijk, raakte de weg langzaam in verval en werd die te gevaarlijk voor de transport van goederen (plunderaars en misdadigers). Een aantal pausen gaven sindsdien de opdracht de weg te restaureren.

Vanaf het einde van de XXe eeuw, maakt de Via Appia deel uit van het ‘Parco regionale dell’Appia antica’.



Huurwoning

Op drie plaatsen in Rome zou Paulus gewoond hebben. Was dat in een huurkazerne (insula), was dat in een huis, of zelfs een herenhuis? Dit valt niet meer te achterhalen. Op elk van de drie plaatsen werd wel een kerk gebouwd.



San Paolo alla Regola

Een eerste kerk werd in de vierde eeuw gebouwd boven de plaats waar Paulus gedurende twee jaar zou gewoond hebben. Eind 17e eeuw werd die kerk herbouwd.
Rechts van het hoofdaltaar bevindt zich nu de kamer waar Paulus zou gewoond hebben. Die zou deel uitgemaakt hebben van een huurkazerne.

C.LetermeRegola1
Foto © Chantal Leterme (2018)

Straat met de vroegere toegang tot de kamer die Paulus zou bewoond hebben


C.LetermeRegola2
Foto © Chantal Leterme (2018)

Toegang vanuit de kerk naar de kamer



C.LetermeRegola3
Foto © Chantal Leterme (2018)

Actueel zicht op de kamer


Het is niet onmogelijk dat Paulus hier verbleef, want op het moment dat hij in Rome verbleef werkten in de buurt leerlooiers langs de oever van de Tiber. En Paulus was een tentenmaker.
In een apocrief werk over het leven van de heilige Paulus uit de 2e eeuw staat dat hij een graanschuur huurde voor zijn vergaderingen.
Volgens opgravingen achter de kerk (1978 -1982) zouden de belangrijkste overblijfselen een oude Romeinse insula of een stadsblok zijn. Zeer waarschijnlijk was daar ook een graanschuur.



Santa Maria in Via Lata

(‘Via Lata’ – Brede straat - was de vroegere naam van de huidige Via del Corso)

Onder deze kerk bevindt zich een crypte waarvan men zegt dat dat het huis van Lucas was, toen hij in Rome verbleef. Daar zou Paulus twee jaar verbleven hebben in afwachting van zijn rechtszaak.


Santa Maria In Via Lata


C.LetermeVialata2
Foto © Chantal Leterme (2018)

Actueel zicht op de kamer


Het bovenste deel van de kerk werd in de 9de eeuw gebouwd op de plaats waar al sinds de 5e eeuw een oratorium was, dat zich bevond in een gebouw deel uitmaakte van een groot oud warenhuis.

C.LetermeVialata3
Foto © Chantal Leterme (2018)

Op dit bas-reliëf in de crypte zijn Paulus (zwaard), Petrus (sleutels) en Lucas (boek) te zien.




Santa Prisca

C.LetermeSPrisca1
Foto © Chantal Leterme (2018)

De Santa-Priscakerk, gebouwd op het einde van de tweede eeuw, is een van de oudste kerken van Rome. Ze werd gebouwd bovenop een Romeins woonhuis uit het begin van onze tijdrekening. Was dat het huis van de ouders van Prisca? Bij opgravingen in 1934 ontdekte men niet alleen de resten van het woonhuis, maar ook die van een Mithrasheiligdom dat werd vernietigd om de kerk te bouwen.
Die kerk werd vele keren verwoest en hersteld, zodat van het oorspronkelijke kerkgebouw zo goed als niets meer overblijft. De huidige kerk is uit de zeventiende eeuw.


C.LetermeSPrisca2
Foto © Chantal Leterme (2018)

Het schilderij achter het hoofdaltaar stelt Petrus voor die Prisca doopt. In de rechterbeuk van de kerk staat een doopvont die een dertiende-eeuwse bewerking is van een Dorisch kapiteel uit de tweede eeuw. Op het kapiteel staat dat Petrus die zou gebruikt hebben bij het dopen, maar kunsthistorisch kan dit niet.
C.LetermeSPrisca3
Foto © Chantal Leterme (2018)

Prisca zou later tijdens de regering van Claudius (41-54) gemarteld zijn om haar geloof. Ze zou onthoofd zijn op de Via Ostiensis.


Het zou ook kunnen dat de kerk gebouwd werd boven het huis van het joodse echtpaar Aquila en Priscilla. In dat geval verwijst Prisca naar Priscilla, of naar hun dochter. Dit joodse echtpaar is bekend uit het boek Handelingen. Zij zouden onderdak verleend hebben aan Petrus. Toen Claudius (41-54) in 49 de joden uit Rome verdreef waren Aquila en Priscilla daar bij. In Korinte maakten zij kennis met Paulus (Handelingen 18, 2).

Onder de kerk en langs de Via di Santa Prisca, vonden archeologen resten van herenhuizen uit het einde van de eerste eeuw en het begin van de tweede eeuw. Ze vonden er ook een Mithras-tempel die één van de best bewaarde van Rome blijkt te zijn.



Mamertijnse gevangenis (Mamertinum)

Deze gevangenis bij het Forum Romanum ligt nu onder de 16e eeuwse kerk van San Giuseppe dei Falegnami (Jozef van de timmerlieden). Dit was de staatsgevangenis van het Oude Rome. Daarvan zijn nog twee cellen te zien: de Carcer (ligt bovenaan) en het Tullianum (ligt onderaan), het oudste deel dat waarschijnlijk in de 3e eeuw voor Christus gebouwd werd.

C.LetermeMamertinum1
Foto © Chantal Leterme (2018)
Wie ter dood veroordeeld was werd in het Tullianum terechtgesteld (wurging of hongerdood). Nadien werd het lijk in de Tiber gedumpt. In de oudheid was een gevangenis immers niet bedoeld voor langdurige opsluiting.


Een middeleeuwse legende vertelt dat Petrus en Paulus daar gevangen gezet werden, maar daarvoor is geen enkel historisch bewijs.
Een andere legende vertelt dat Petrus en Paulus in de cel een bron deden ontspringen om zo hun twee bewakers te kunnen dopen.

C.LetermeMarmertinum2
Foto © Chantal Leterme (2018)



Piramide van Caius Cestius

C.LetermePiramide
Foto © Chantal Leterme (2018)

Deze Piramide van Cestius (27m hoog) staat aan de Via Ostiensis bij de Porta San Paolo. Het is het grafmonument van Gaius Cestius Epulo(nius) die in 12 voor Christus stierf.

Dit monument heeft Paulus zeker gezien toen hij in Rome was – de piramide lag op de weg naar de plaats waar hij onthoofd werd.

Toen keizer Aurelianus tussen 271 en 275 een nieuwe stadsmuur rond Rome liet bouwen, moest dat zo snel en zo goedkoop mogelijk. Daarom werden bestaande gebouwen die de muur kruisten, versterkt en erin opgenomen. Dit was ook het geval voor de Piramide van Cestius. Doordat de muur altijd goed werd onderhouden, is ook de piramide bewaard gebleven.



Sint-Paulus buiten de muren

(Basilica di San Paolo fuori le mura)

C. Leterme Paulus Buiten De Muren 1
Foto © Chantal Leterme (2018)

Deze kerk zou gebouwd zijn op de plaats waar Paulus begraven werd. Met ‘buiten de muren’ wordt bedoeld: buiten de muren die keizer Aurelianus (214/215 - 275) gebouwd heeft.
Na zijn dood werd het lichaam van Paulus begraven aan de via ostiensis. Later werd daar een kleine kapel boven op gebouwd.
In de vierde eeuw liet keizer Constantijn boven op dat graf een basiliek bouwen.




In de nacht van 15 juli 1823 brandde de kerk bijna volledig af door nalatigheid van enkele loodgieters. Overal in de wereld werden geldinzamelingen gehouden voor de heropbouw van een kopie van de vroegchristelijke basiliek.

C. Leterme Paulus Buiten De Muren 8
Foto © Chantal Leterme (2018)

Voor de brand


C. Leterme Paulus Buiten De Muren 9
Foto © Chantal Leterme (2018)

Na de brand


072422 01

De basiliek zoals die er nu vanbinnen uitziet





In die kerk bevindt zich onder het altaar een tombe die wordt toegeschreven aan Paulus.
C. Leterme Paulus Buiten De Muren 5
Foto © Chantal Leterme (2018)


C. Leterme Paulus Buiten De Muren 3
Foto © Chantal Leterme (2018)

In juni 2009 maakten wetenschappers een kleine opening in die tombe en onderzochten de binnenkant ervan met een sonde. Ze zagen er botresten uit de eerste of de tweede eeuw, en paars en blauw textiel.





Herinneringen aan Petrus

C. LetermeLateranen2018
Foto © Chantal Leterme (2018)

Beeld van Petrus in de basiliek van Sint-Jan van Lateranen




San Pietro in vincoli

(vincoli = kettingen)

C.LetermeSPietrovinc2
Foto © Chantal Leterme (2018)

Oorspronkelijk waren er twee kettingen: de ene waarmee hij in Jeruzalem zou geboeid geweest zijn, de andere waarmee Petrus in de gevangenis te Rome (Mamertinum – zie hoger: herinneringen aan Paulus) geboeid zou zijn geweest.
In de 13e eeuw ontstond de legende die vertelt dat keizerin Eudoxia de ene ketting liet bewaren in een kerk te Constantinopel en de andere zond naar haar dochter in Rome. Toen later ook de ketting uit Constantinopel in Rome opdook, klonken beide kettingen zich miraculeus vast aan elkaar. Die kettingen worden in de kerk San Pietro in Vincoli bewaard als relikwie.

C.LetermeSPietrovinc1
Foto © Chantal Leterme (2018)

Relikwieschrijn met de kettingen van Petrus


In die kerk is ook het prachtige beeld van Mozes te zien dat Michelangelo heeft gemaakt.



Tempietto van San Pietro in Montorio

Tempietto1

Tempietto
= tempeltje.
Montorio
afkomstig van een Latijnse naam voor de heuvel waarop het tempeltje gebouwd werd: Mons Aureus (= gouden berg), een verwijzing naar het gele zand dat er op lag.

Op de binnenplaats van het klooster San Pietro in Montorio te Rome, bouwde Donato Bramante in 1502 een kleine kerk in opdracht van de Spaanse koningen Ferdinand en Isabella, op de plaats waar Petrus gekruisigd werd volgens een 15e eeuwse legende. In de crypte van het Tempietto geeft een gat in de grond de plaats aan waar het kruis van Petrus zou gestaan hebben.
Tempietto2


De ronde vorm herinnert aan de martyria, vroeg-christelijke kapellen die gebouwd werden op de plaats van de marteling.

De keuze voor deze locatie berust op een verkeerde interpretatie van de woorden inter duas metas (‘tussen twee metae’) uit de ‘Handelingen van Petrus’. (Metae waren obelisk- of piramidevormige pilaren aan de beide uiteinden van de spina, het middendeel van een circus)
Eerst dacht men dat het ging om de plek tussen de piramide van Cestius en een obelisk in de buurt van het Vaticaan, en kwam zo uit op de top van de Janiculum. Maar later dacht men dat het de eindpalen waren in het circus van Nero, bij de huidige Sint-Pietersbasiliek. Petrus zou dus ergens op de spina van dat circus zijn gekruisigd.



Sint-Pietersbasiliek

PIAZZ3

Deze kerk werd gebouwd tussen 1506 en 1626 op de plaats van een Sint-Pieterskerk, die gebouwd werd op het vroegere Circus van Nero. Daar werd - volgens de overlevering - Petrus, apostel en eerste paus, gekruisigd en begraven.
De bouw van de imposante Sint-Pietersbasiliek werd vooral gefinancierd door de opbrengst van de verkoop van aflaten, iets waartegen Luther fel reageerde.

De grote koepel staat boven het graf van Petrus.

Pierre2.gif

Voor het baldakijn dat rust op vier gedraaide zuilen, werd - volgens de overlevering - het brons gebruikt van het dak van het Panteon (een tempel in Rome die gebouwd werd ter ere van alle goden).
Sint Pietersbasiliek Rome 109 109 2 Xl


Gevel
Het voorportaal van de basiliek heeft vijf bronzen deuren waarvan de deur geheel links, de ‘Deur van de Dood’ wordt genoemd. Als een paus gestorven is verlaat de kist met zijn lichaam de basiliek via deze deur. De rechterdeur is de ‘Porta Santa’ (‘Heilige Deur’) die aan de binnenkant dichtgemetseld is, behalve in een 'heilig jaar' wanneer de paus die opent.
Porta Santa





Herinneringen aan de eerste christenen

Colosseum (Flavisch Amfitheater)

Colosseum Rebuilt

Reconstructie


Het Colosseum werd gebouwd onder de keizers Vespasianus en Titus in de 1e eeuw na Christus (voltooid in het jaar 80). Het gebouw dat plaats bood aan meer dan 70.000 mensen, was het grootste amfitheater in de Oudheid. Het kreeg de naam ‘Colosseum’ omdat naast het gebouw de Colossus van Nero stond, een beeld van ruim 35 meter hoog volgens Suetonius.
Het werd door Vespasianus gebouwd op de plaats waar de vijver van het Gouden Huis (Domus Aurea) van Nero lag.
In het Colosseum werden spelen georganiseerd en gefinancierd door de heersende keizer. De toegang voor de toeschouwers was gratis.
De 'spelen' met wilde dieren vonden vooral 's ochtends plaats, gladiatorengevechten werden vooral 's middags gehouden.

Toen het christendom staatsgodsdienst werd, werden de gladiatorengevechten afgeschaft. De laatste bekende spelen vonden plaats onder Theoderic, de koning van de Ostrogoten (473-526 na Christus). Historici schatten dat tussen de 300.000 en 500.000 mensen in het Colosseum stierven.

Het gebouw kreeg veel te lijden onder verschillende natuurrampen (blikseminslag, aardbevingen...). Bovendien zagen belangrijke Romeinse families het gebouw als een groeve vol bouwmateriaal voor hun kerken en paleizen. Het marmer werd hergebruikt of verbrand om kalk te bekomen. Ook het ijzer waarmee de blokken steen en marmer werden vastgezet werd opnieuw gebruikt.

Paus Benedictus XIV maakte in 1749 een einde aan deze plunderingen omdat hij de historische waarde zag van het Colosseum. Hij wijdde de plaats als kerk ter nagedachtenis aan het lijden van Christus en liet er een kruisweg in bouwen. Hij zei ook dat de grond van het amfitheater heilig was omwille van het bloed van de christelijke martelaren dat er vergoten werd.

Colosseum


In het derde millennium na Christus werd het Colosseum uitgeroepen als monument voor de bescherming van de mensenrechten. Op initiatief van de VN wordt het 48 uur in een gouden licht gezet wanneer ergens ter wereld een terdoodveroordeelde gratie krijgt.



Catacomben

Callixtus

Catacomben van Callixtus


Catacomben waren ondergrondse begraafplaatsen die de eerste christenen ook gebruikten als ontmoetingsplaatsen en schuilplaatsen in tijden van vervolging.




Christelijke symbolen in de catacomben

Catacduif

Duif met olijftak

Symbool van vrede, verzoening van God met de mensen.



Catacanker

Anker

Symbool van de hoop.
Soms werd een dwarsbalk toegevoegd om een kruis te vormen.



CatacPriscilla

Vis

Symboliseert Jezus Christus.
De letters van het Griekse woord voor vis (IXTHUS) zijn de beginletters van: Iesus Xristos THeou Uios (= zoon van God) Sooter ‘(= Redder, verlosser).



CatacGoedeHerder

Goede Herder

Symboliseert Jezus Christus als redder, verlosser.
Herinnert aan de uitspraak van Jezus dat Hij de Goede Herder is, en aan zijn parabel over het verloren schaap.





Rome in de Bijbel

Oude Testament

1 Makkabeeën 8, 1-17
Het contact tussen Rome en het joodse volk werd gelegd door Judas de Makkabeeër. Dit contact liep uit op een lastige voogdij en dwingelandij.
Palestina werd een Romeins wingewest. In 63 voor Christus voerde Pompeus na de val van Jeruzalem joodse krijgsgevangenen mee naar Rome.



Nieuwe Testament

Handelingen
Handelingen 28, 11-16: Paulus naar Rome


Brief van Paulus aan de christenen van Rome
Deze brief is een uiteenzetting van het christelijk geloof.
Het valt op dat Paulus heel veel mensen uit Rome erin persoonlijk groet (hoofdstuk 16), terwijl hij nooit eerder in Rome was. Dit deed hij nooit in brieven aan zijn eigen gemeenten.
Bijvoorbeeld: op het einde van de brieven aan de christenen van Korinte, Galatië, Filippi, Efeze, Thessalonica is te lezen: ‘groeten van’, maar niet: ‘groeten aan’!
Wellicht wilde Paulus door zoveel namen te noemen zijn komst voorbereiden.