Jeremia 7, 1-11: Jeremia in de tempel

De tekst

’Bijbel in gewone taal’

(Deze Bijbeltekst komt uit de Bijbel in Gewone Taal, © Nederlands Bijbelgenootschap 2014, p. 1236)

De Heer stuurde Jeremia naar de tempel. Hij moest in de poort van de tempel gaan staan. Daar moest hij spreken tegen de inwoners van Juda die de tempel binnenkwamen om de Heer te vereren. Hier volgen de woorden die hij zei.

Luister allemaal! Dit zegt God, de machtige Heer, de God van Israël: ‘Verander je leven! Dan laat ik jullie voor altijd in dit land wonen.
Jullie zeggen steeds: ‘Dit is de tempel van de Heer! Dit is de tempel van de Heer! Dit is de tempel van de Heer!’ Ja, jullie vertrouwen op de tempel. Maar daarmee bedriegen jullie jezelf. Want het komt alleen goed als jullie je leven echt veranderen.
Behandel iedereen eerlijk. Zwakke mensen mag je niet onderdrukken. Wees goed voor vreemdelingen, voor weduwen en voor kinderen zonder vader. Vermoord geen onschuldige mensen. En vereer geen andere goden, want dan loopt het slecht met jullie af.
Verander je leven! Dan zal ik jullie voor altijd laten wonen in dit land, dat ik aan jullie voorouders gegeven heb.’

De Heer zegt: ‘Jullie vertrouwen op de tempel. Jullie gaan naar de tempel om mij te vereren. En daar, in mijn huis, zeggen jullie: ‘Wij zijn veilig, want God woont bij ons.’
Maar jullie bedriegen jezelf! Want intussen doen jullie allemaal slechte dingen. Jullie stelen en moorden, en jullie gaan vreemd. Jullie houden je niet aan je beloftes. Jullie brengen offers aan de god Baäl, en jullie vereren goden die jullie vroeger niet eens kenden.
Ik zie al jullie misdaden. En jullie komen gewoon naar mijn tempel. Is dat soms een huis voor misdadigers?’

Dichter bij de tijd

(Bewerking: C. Leterme)

Dit woord van God kwam bij Jeremia:
Ga naar het huis van God
en verkondig daar in de poort deze boodschap:
Luister naar het woord van God,
mensen van Juda, die door deze poort gaat om voor God te buigen.
Dit zegt de God van Israël:
Verbeter je leven, dan laat Ik je wonen op deze plaats.
Vertrouw niet op de valse leus:
‘Dit is de tempel van God, de tempel van God, de tempel van God!'
Maar verbeter je leven, behandel elkaar rechtvaardig,
verdruk geen vreemdeling, weduwe of wees,
vergiet geen onschuldig bloed op deze plaats
en loop niet achter andere goden aan, tot je eigen verderf.
Dan laat Ik je wonen op deze plaats,
in het land dat Ik je voorvaderen gaf voor altijd.
Maar je vertrouwt op valse, waardeloze leuzen.
Je steelt, je moordt, je pleegt echtbreuk, je zweert vals,
je offert aan de Baal en loopt achter andere goden aan, die je niet kent.
En dan durf je in dit huis dat mijn naam draagt
bij mij komen en zeggen: ‘We zijn bevrijd!'
Maar ondertussen blijf je al die wandaden bedrijven.
Is het huis dat mijn naam draagt,
in je ogen soms een rovershol geworden?
Ook ik ben het zo gaan zien - zo spreekt God.

Stilstaan bij ...

Huis van God
Hiermee wordt de tempel bedoeld.

Poort
Omdat men langs de poort de tempel binnengaat en Jeremia in de poort staat, moet iedereen die komt offeren langs hem. Zo wordt duidelijk dat zijn boodschap publiek is.

Luister naar het woord van God
Deze formulering maakt duidelijk dat wat volgt geen persoonlijke mening is, maar een uitspraak die in de lijn is van wat God te zeggen heeft.

De tempel van God
Het drievoudig hernemen van die woorden lijkt op een magische formule, die de zekerheid oproept dat de tempel zomaar beschermt, zonder om te zien naar gedrag. Voor Jeremia is dat zelfbedrog, want men gaat ervan uit dat ceremoniële handelingen zondigheid kunnen neutraliseren. Volgens de profeet biedt uiterlijke religie zonder gerechtigheid geen bescherming.

Het land dat God gaf
Het land dat het volk Israël bewoont is geen automatisch bezit, maar maakt deel uit van het verbond dat God sloot met het volk.

Vertrouwen op valse, waardeloze leuzen
Vertrouwen op rituelen, traditie, de tempel, religieuze slogans en niet op gerechtigheid, is zichzelf iets voorliegen volgens Jeremia.

Zien
Dit ‘zien’ is een term uit de juridische wereld. God zelf is getuige van het misbruik van de tempel. Dit gebouw is niet langer de plaats van de aanwezigheid van God, maar een rovershol, een schuilplaats voor mensen die onrecht plegen.

Bij de tekst

Inhoud

Uiterlijke religie zonder gerechtigheid is waardeloos. Omdat Jeremia zo niet alleen het gedrag van het volk aanvalt, maar de tempel zelf, werd zijn leven bedreigd. Toch herhaalt Jeremia wat ook andere profeten zeggen: God vraagt gerechtigheid, geen offers.

Herinnering in het Nieuwe Testament

Matteüs 21, 12-13
“Zo ging Jezus naar de tempel en joeg alle kopers en verkopers het tempelplein af. Hij wierp de tafels van de geldwisselaars en de stoeltjes van de duivenverkopers omver en zei tegen hen: ‘Er staat geschreven: Mijn huis zal een huis van gebed worden genoemd, maar gij maakt er een rovershol van.’”

Marcus 11, 15-17
“Toen ze in Jeruzalem kwamen, ging Jezus naar de tempel en begon de kopers en verkopers het tempelplein af te jagen. Hij wierp de tafels van de geldwisselaars en de stoeltjes van de duivenverkopers omver en ook duldde Hij niet dat nog iemand een voorwerp over het tempelplein droeg. Hij gaf hun als verklaring: ‘Staat er niet geschreven: Mijn huis zal een huis van gebed worden genoemd voor alle volkeren? Maar gij hebt er een rovershol van gemaakt.’”

Lucas 19, 45-46
“Toen Hij de tempel binnenging, begon Hij de verkopers eruit te jagen, terwijl Hij tegen hen zei: 'Er staat geschreven: Mijn huis moet een huis van gebed zijn, maar je hebt er een rovershol van gemaakt.’”